Architect medeverantwoordelijk voor veilig gebouwonderhoud

Uitreiking Handleiding Veilig onderhoud aan gebouwen

Eind oktober vond het evenement Veilig op de Hoogte plaats in Gorinchem. Het belangrijkste moment van de dag was de presentatie van de Handleiding Veilig onderhoud aan gebouwen. Belangrijk want vanaf 1 janauri ligt de verantwoordelijkheid voor het veilig kunnen onderhouden van een gebouw niet meer alleen bij glazenwassersbedrijven of gevelonderhouders, maar ook bij gebouwontwerpers en -eigenaren.

Gewijzigd Bouwbesluit

Op 26 oktober zijn tijdens het evenement Veilig op de Hoogte in Gorinchem – met ruim 850 bezoekers een succes – de eerste exemplaren gepresenteerd van de Handleiding Veilig onderhoud aan gebouwen. De handleiding is geschreven met het oog op het gewijzigde Bouwbesluit dat op 1 april 2012 in werking treedt.

Vanaf dat moment moet veilig onderhoud van gebouwen en nieuwbouw worden meegenomen in de ontwerpfase van een project. De handleiding is de eerste handleiding die uitleg geeft aan deze wijziging.

Mark Verhees (OSB): Voorkomen valgevaar

Mark Verhees, coördinator Platforms bij OSB: ‘Onderdeel van het nieuwe Bouwbesluit is een toetsingslijst. Bij het ontwerp van alle gebouwen zal gekeken moeten worden naar de arbeidshygiënische strategie; dat is een onderdeel van de Arbo-wet.

‘Het voorkomen van valgevaar is prioriteit in de arbeidshygiënische strategie. Een actie die je kunt ondernemen om valgevaar van een plat dak te voorkomen, is het aanbrengen van een borstwering aan de rand van dat dak.

Veiligheid rondom gebouw niet alleen iets voor werkgever

‘Deze toetsingslijst is door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in overleg met onderhoudsbranches vastgesteld, maar is nu voor het eerst gekoppeld aan het Bouwbesluit.

‘Daarmee is de veiligheid rondom het onderhoud van een gebouw niet meer alleen iets van de werkgever (het onderhoudsbedrijf) naar de werknemer; vanaf 1 april 2012 ligt in de wet vast dat ook architecten en ontwerpers van een gebouw de verantwoordelijkheid hebben om – al in het beginstadium – rekening te houden met het veilig kunnen onderhouden van een pand.’

Wie heeft welke verantwoordelijkheid?

Het veilig onderhoud van gebouwen als onderdeel van integrale veiligheid, sluit naadloos aan op de EU Richtlijn 92/57 zoals deze is opgenomen in het Arbobesluit. Integrale veiligheid is een belangrijk aspect voor alle fasen van de levenscyclus van gebouwen.

Dit betekent dat alle soorten veiligheidsrisico’s integraal moeten worden beoordeeld en gemanaged tijdens de ontwikkeling, het ontwerp, de bouw, het beheer en de sloop van dergelijke projecten.

De beoordeling en het management van deze risico’s heeft betrekking op alle betrokkenen (onderhoudspersoneel, bouwvakkers, omwonenden en derden in de omgeving).

Meenemen veilig onderhoud aan gebouwen in ontwerpproces

In de teksten van het Bouwbesluit van 2012 wordt hierop ingespeeld. Afdeling 6.12 (artikel 6.53 en 6.54) en 7.12 gaan over het (verplicht) meenemen van veilig onderhoud aan gebouwen en nieuwbouw in het ontwerpproces. Met het inwerking treden van het nieuwe Bouwbesluit moet bij de aanvraag van de bouwvergunning worden aangetoond dat aan deze verplichting is voldaan.

De handleiding Veilig onderhoud aan gebouwen is een handleiding voor iedereen die in de bouwketen zit van architect tot degene die de bouwaanvraag indient en van toekomstig gebouweigenaar tot de ambtenaren Bouw- en Woningtoezicht. De handleiding helpt om bij het Bouwbesluit te kunnen voldoen aan de toetsingscriteria.

Platform Preventie Valgevaar

Verhees: ‘De handleiding is een initiatief van een aantal partijen: het Platform Preventie Valgevaar van het Hoofdbedrijfschap Ambachten (platform voor alle branches die op hoogte werken aan gebouw), de Bond Nederlandse Architecten, de vereniging voor Bouw- en Woningtoezicht en Aedes – branchevereniging van woningbouwcorporaties.

‘Zij vonden het belangrijk om helder te krijgen wie welke verantwoordelijkheid heeft. De Technische Universiteit Delft kreeg de opdracht om een handleiding te schrijven. Zij gaan ook opleidingsmogelijkheden aanbieden aan iedereen die vooraan zit in de bouwketen, zoals architecten en projectontwikkelaars.’

Taken en verantwoordelijkheden afstemmen

Het nieuwe wettelijk kader vergt een zorgvuldig ontwerpproces. De taken en verantwoordelijkheden van de betrokkenen moeten op elkaar worden afgestemd, opdat de ontwerper in het ontwerp aan zijn verplichting voldoet, voorziet in het veilig en gezond kunnen bouwen en onderhouden van het gebouw.

In de handleiding is in kaart gebracht welke activiteiten van betrokkenen bij het ontwerpen en realiseren van bouwwerken (opdrachtgever, eigenaar/gebruiker, ontwerper, adviseur van constructies en gebouwinstallaties, aannemer, producenten, onderhoudsbedrijf en Bouw- en Woningtoezicht) mogen worden verwacht.

Document geeft inzicht in taken

De handleiding schetst de contouren van de integratie van veilig onderhoud aan gebouwen in het ontwerpproces. Het document geeft inzicht in de taken, bevoegdheden en resultaten van de betrokkenen.

De resultaten zijn uitgedrukt op doelstellingsniveau maar zijn in sommige gevallen uitgewerkt in oplossingen. Het document presenteert de te volgen stappen met de betrokkenen in het ontwerpproces.

Gebouweigenaar verantwoordelijk

Verhees legt uit waarom dit voor de achterban van OSB belangrijk is: ‘Op het moment dat bedrijven uit onze achterban betrokken raken bij het onderhoud van een gebouw kunnen ze vanaf nu wijzen op het nieuwe Bouwbesluit. De gebouweigenaar is er verantwoordelijk voor dat het gebouw veilig te onderhouden valt.

‘Het Bouwbesluit heeft geen betrekking op bestaande bouw. Daar is helaas nog niets voor geregeld. Op het moment dat een onderhoudsbedrijf nu bij een pand komt en ziet dat deze niet goed te onderhouden is, dan mag het bedrijf dat ook niet doen. Dat is de verantwoordelijkheid van het onderhoudsbedrijf.

Toch helpt het nieuwe Bouwbesluit ook in deze gevallen het gesprek met de opdrachtgever aan te gaan. Het besluit laat namelijk zien dat de overheid het een belangrijk onderwerp vindt en dat biedt een handvat om in gesprek te gaan.

Adviesrol voor glas- en gevelreinigers

Verhees: ‘Ik vind dan ook dat iedereen met het nieuwe Bouwbesluit aan de slag moet gaan. Het is een uitdaging voor alle ondernemers in de branche om een duidelijk statement te maken naar de opdrachtgever en de architect. Glas- en gevelonderhouders krijgen een kans om behalve een pand te onderhouden ook te adviseren over het onderhoud. Zij moeten die kans pakken.’

Wiens verantwoordelijkheid niet naar voren komt is die van certificerende instanties, Verhees: ‘Ik verbaas me over huidige keuringen. Ze komen een gevelonderhoudsinstallatie keuren zonder te kijken naar de manier waarop je bij die installatie kunt komen. Je hebt dan een gondel die je veilig kunt gebruiken, maar je kunt deze niet veilig bereiken. Dat vind ik te zot voor worden. Hun eigen personeel moet ook over die toegangsweg. Ik ben bang dat ook in die branche sprake is van te veel prijsdruk en concurrentie. Dit gaat ten koste van de veiligheid.’

www.veiligopdehoogte.nl
www.hba.nl
www.rijksoverheid.nl, zoek op ‘het nieuwe bouwbesluit’

Reageren?