Werken op hoogte

Werken op hoogte

De keuze voor een veilige tijdelijke werkplek op hoogte moet op veiligheidskundige overwegingen worden gebaseerd. Organisaties zoals OSB en VSB timmeren aan de weg om de aangesloten bedrijven, gebouwbeheerders en gebruikers goed te informeren en daadwerkelijk te ondersteunen, met het oog op het actief terugdringen van valgevaar en het beperken van gevaarlijke situaties.

Valgevaar blijft hoog op de prioriteitenlijsten staan van elke branche die op wat voor manier dan ook daar frequent mee te maken heeft. De schoonmaakbranche, waarin medewerkers in weer en wind het dagelijks brood moeten verdienen, is daar een goed voorbeeld van.

Expertise leveranciers

De expertise van de leveranciers van bijvoorbeeld de gevelonderhoudsinstallatie, hangbruginstallatie, ladder, hoogwerker of rolsteiger, is daarbij cruciaal. Zij adviseren de gebouwbeheerder, en dus ook de gebruiker bij de juiste keuze en werkwijze aan de gevel. Dat doen zij dusdanig dat deze laatste zich volledig kan concentreren op zijn kerntaken: het schoonmaken, het reinigen en het onderhoud.

Het is niet voor niets dat er ook op brancheniveau een goede afstemming bestaat tussen organisaties als OSB, Stichting Bedrijfstakregeling voor de Dakbedekkingsbranche (SBD), de Fosag (behartigt de belangen van ondernemers in het schilders-, afwerkings- en glaszetbedrijf) en de Vereniging van Steiger-, Hoogwerk- en Betonbekistingbedrijven (VSB).

‘Veilig onderhoud op en aan gebouwen’

Erg actueel is de ontwikkeling van het Toetsingskader ‘Veilig onderhoud op en aan gebouwen’, dat regelt dat er al in de ontwerpfase van een gebouw rekening moet worden gehouden met het onderhoud dat later in de gebruiksfase moet plaatsvinden. Dit zal naar alle waarschijnlijkheid vanaf 1 juli 2012, met het in werking treden van het nieuwe Bouwbesluit, van kracht worden.

Van alle tijden is echter al de keuze van de juiste tijdelijke werkplek voor het uitvoeren van werkzaamheden op hoogte. Daarbij moet rekening worden gehouden met overwegingen zoals die door de schoonmaak- en glazenwassersbranche zijn vastgelegd in de eigen branche-RI&E.

Veiligheidskundige overwegingen

De keuze voor een veilige tijdelijke werkplek op hoogte moet op veiligheidskundige overwegingen worden gebaseerd. De werkgever moet zich daarbij concentreren op de operationele aspecten zoals het soort werkzaamheden dat moet worden uitgevoerd, de bereikbaarheid van de werkplek en de opstelmogelijkheden van het arbeidsmiddel.

Veiligheidstechnische overwegingen spelen ook een doorslaggevende rol bij het bepalen en inperken van risico’s die het gebruik van arbeidsmiddelen met zich meebrengt. Zo kan de inzet van een ladder meer risico’s met zich meedragen dan de inzet van een rolsteiger. Veiligheidstechnisch gezien van minder belang, maar soms toch bepalend, zijn eventuele economische overwegingen.

Ladder

Onder in het rijtje van keuzemogelijkheden staat de ladder als werkplek. In de ogen van de VSB kan gekozen worden uit een compleet scala van alternatieven: de stalen steiger, rolsteiger, hefsteiger, hangbruginstallatie, de hoogwerker of de (permanente) gevelonderhoudsinstallatie.

Om de branche behulpzaam te zijn met de keuze en het gebruik van deze arbeidsmiddelen, is er onder de titel Veilig werken met… een reeks flyers ontwikkeld. En er wordt momenteel hard gewerkt aan een applicatie, die de gebruiker in staat stelt om via tablet, computer of smartphone een verantwoorde keuze te maken.

Hoe ziet de praktijk eruit?

De VSB heeft een uitvoerig landelijk onderzoek laten uitvoeren naar de rol van de gebouwbeheerder en de omstandigheden waaronder schoonmaakwerkzaamheden en gevelonderhoud moeten worden uitgevoerd.

Met het onderzoek, dat werd uitgevoerd in het kader van gevelonderhoudsinstallaties, werd onder meer antwoord gezocht op de vraag wat de rollen zijn van de gebouwbeheerder, de werkgever en de gebruiker/werknemer.

De gebouwbeheerder is verantwoordelijk voor een veilige omgeving voor de aanwezigen, alsook voor de condities waaronder aan zijn gevel kan worden gewerkt. Dus ook voor de gevelonderhoudsinstallatie, die onlosmakelijk aan het gebouw verbonden is.

Schoonmaakbedrijf verantwoordelijk voor naleving Arbowet

Het schoonmaak- of het gevelreinigingsbedrijf is als werkgever verantwoordelijk voor naleving van de Arbowet. Ook als er een veiligheidsvoorziening ontbreekt aan het gebouw of de installatie. De werkplek moet altijd vooraf door hem worden beoordeeld. Daarnaast moet hij de middelen ter beschikking stellen, waarmee zijn werknemer in staat is om veilig te kunnen werken.

De gebruiker van de installatie, de werknemer dus, is zelf ook verantwoordelijk voor de veiligheid op de werkplek. De flyer Veilig werken met de gevelonderhoudsinstallatie is daarvoor speciaal ontwikkeld.

Gebouwbeheerders weinig affectie met arbeidsmiddelen

Uit het onderzoek blijkt dat veel gebouwbeheerders weinig affectie hebben met de arbeidsmiddelen die voor schoonmaak- en onderhoudswerkzaamheden nodig zijn, en zelfs het werken met de eigen gevelonderhoudsinstallatie onvoldoende beheren.

In die gevallen ontbreken RI&E, gebruiksinstructies, handleidingen of enig inzicht in de deskundigheid van de gebruikers. Overigens blijken de installaties technisch wel goed onderhouden te worden.

Werkgevers en werknemers hebben evenmin goed zicht op de werkplek en de condities waaronder het werk moet worden uitgevoerd. Hierdoor bestaat in veel gevallen het risico op valgevaar en zijn er onvoldoende maatregelen genomen om dit te beperken.

Checklists

Organisaties zoals OSB en VSB timmeren nadrukkelijk aan de weg om de aangesloten bedrijven, gebouwbeheerders en gebruikers goed te informeren en daadwerkelijk te ondersteunen, met het oog op het actief terugdringen van valgevaar en het beperken van gevaarlijke situaties.

Opties voor bronaanpak, collectieve beveiliging of – als het niet anders kan – persoonlijke bescherming, worden haast in hapklare brokken ter beschikking gesteld.

Hoogwerker

Tegen die achtergrond heeft de VSB voor de gebruiker, die dagelijks werkt met de  stalen steiger, rolsteiger, hefsteiger, hangbruginstallatie, de hoogwerker of de (permanente) gevelonderhoudsinstallatie, checklists ontwikkeld. Het simpelweg afvinken van de onderdelen, laat direct zien of het werken aan de gevel op veilige en verantwoorde wijze kan worden uitgevoerd of niet.

Zo wordt er vóór aanvang van de werkzaamheden gekeken naar het aanmelden bij de gebouwbeheerder, kennisnemen van de handleiding en de gebruikinstructie, aanwezigheid van vluchtwegen in het geval van calamiteiten of de beoordeling van de weersomstandigheden tijdens het werk. Verder wordt gelet op de staat van onderhoud en de visuele beoordeling van de actuele staat van de installatie.

Gondel

Na gebruik van de installatie moet worden gelet op de parkeerstand van de gondel, het uitzetten van de hoofdschakelaar, het aanbrengen van de stormklemmen, het melden van gebreken bij de gebouwbeheerder en het doorgeven van eventuele gebreken.

Veiligheidsaspecten die op grond van de EN 1808 als vanzelfsprekendheid gelden en voor de gebouwbeheerder van belang zijn, zijn onder meer de dubbel uitgevoerde staalkabelophanging van de gondel, de beveiliging tegen overbelasting, beveiliging tegen te hoge daalsnelheid, beveiliging tegen scheefstand, hoogste standbegrenzer van de gondel en de beveiliging tegen ongewenste bewegingen van de gondel.

Werken op hoogte

De resultaten van het door de VSB uitgevoerde onderzoek zullen er toe leiden dat, in overleg met de belanghebbende organisatie, invulling wordt gegeven aan onder andere de keuze van het juiste type arbeidsmiddel voor het werken op hoogte, opleidingen/trainingen/voorlichting, uitwerking van het Toetsingskader, verbeterde communicatie tussen gebouwbeheerder, fabrikant/leverancier, schoonmaak- en gevelreinigingsbedrijf en de werknemers. 

Daartoe zullen de activiteiten die onder de vlag van het Hoofdbedrijfschap Ambachten (HBA), als koepel voor uiteenlopende organisaties zoals OSB, SBD, FOSAG en VSB, op korte termijn van groot belang zijn.

Schoonmaken en reinigen gevels

Waar het vak van schoonmaken en reinigen van gevels de kerntaak vormen van de sector, is het veilig werken op hoogte van vitaal belang. Verantwoorde keuze en inzet van arbeidsmiddelen staan daarbij centraal. Een eerste zorg voor de gebouwbeheerder, fabrikanten/leveranciers en gebruikers. Maar met het komende Toetsingskader wordt het de zorg van de gehele keten, vanaf de tekentafel en de vergunningaanvraag. En dat is winst.

www.vsb-online.nl
www.osb.nl
www.veiligopdehoogte.nl

Tekst: Ing. Peter Hecker, secretaris van de Vereniging van Steiger-, Hoogwerk- en Betonbekistingbedrijven (VSB)

Reageren?