De nieuwe aanbestedingswet

Peter Rietbroek (Rietbroek voor Schoonhouden)

De regering werkt aan een nieuwe aanbestedingswet. PS was benieuwd naar wat deze wet betekent voor schoonmaakondernemers, en voor het mkb in het bijzonder. Wij legden het ministerie van Economische zaken, Landbouw en Innovatie enkele vragen voor, waaronder die van Nico Koch (OSB), Peter Rietbroek (Rietbroek voor Schoonhouden) en Erwin Wigbold (Visschedijk Facilitair).

De nieuwe aanbestedingswet

Wat is de kern van de nieuwe aanbestedingswet?

De nieuwe aanbestedingswet heeft twee doelen:

1. Het verminderen van tijd en kosten voor ondernemers om mee te kunnen dingen naar overheidsopdrachten. Zo hoeven ondernemers straks minder papieren in te leveren en worden alle overheidsopdrachten aangekondigd via TenderNed. In totaal moet de nieuwe wet 70 miljoen euro besparen op (administratieve) lasten.

2. Mkb-ondernemers een eerlijkere en betere kans geven bij aanbestedingen. De nieuwe wet zorgt ervoor dat er geen onnodig hoge eisen gesteld mogen worden aan ondernemers die mee willen doen aan een aanbesteding. Hierdoor worden kleinere ondernemers niet meer onnodig uitgesloten. Daarnaast is onnodig clusteren van opdrachten niet meer toegestaan, waardoor opdrachten niet zo groot worden dat een mkb’er  bij voorbaat al geen kans meer maakt.

Verbeterde toegang tot overheidsopdrachten voor kleinere ondernemers

Wat is er anders dan de voorgaande wet?

De doelen van de Aanbestedingswet zijn nog steeds hetzelfde, alleen de aanpak is anders. In de nieuwe wet wordt niet alles dichtgetimmerd door overlappende regels en blijft er ruimte over voor maatwerk. De verbeterde toegang tot overheidsopdrachten voor kleinere ondernemers is een duidelijke verbetering ten opzichte van de bestaande wet. Zo is MKB Nederland groot voorstander van het zo snel mogelijk invoeren van de nieuwe wet.

Minder papieren rompslomp

Hoe gaan schoonmaakbedrijven dat in de praktijk merken?

De lasten van het aanbesteden zullen veel lager zijn, minder papieren rompslomp. Schoonmaakbedrijven maken straks meer kans op opdrachten die nu nog in grote opdrachten worden geclusterd.

Clusteren

Een van de nieuwe regels is dat je als overheidsinstantie opdrachten/panden niet onnodig mag clusteren. Wanneer mag het wel en hoe wordt hierop toegezien?

In de wet staat met welke aspecten de aanbestedende dienst, bijvoorbeeld een gemeente, rekening moet houden indien hij wel clustert. Een van de aspecten is de structuur van de markt.

Indien het om een markt gaat met slechts enkele grote marktpartijen (en geen mkb), dan ligt het voor de hand om de opdracht wel te clusteren. De aanbestedende dienst moet dit dan wel toelichten in de aanbestedingsstukken, zodat duidelijk is waarom hij de opdracht clustert.

Als ondernemers het met de overweging van de aanbestedende dienst oneens zijn, kunnen zij naar de rechter toe gaan. Omdat de stap naar de rechter vaak moeilijk is voor mkb’ers, wordt bovendien een commissie van aanbestedingsexperts in het leven geroepen die zorgt voor een laagdrempelige wijze van klachtenafhandeling.

Er wordt geen percentage vastgesteld over hoeveel opdrachten aan het mkb moet worden gegund. Het gaat erom dat het mkb een eerlijke kans krijgt, niet om bevoordeling van het mkb. Wel wordt na twee jaar het wetsvoorstel geevalueerd, om te kijken of de toegang van het mkb daadwerkelijk verbeterd is.

Geen onredelijke eisen meer

Wat zijn – behalve het niet mogen clusteren – nog andere aspecten in de wet die het voor het mkb makkelijker maken om deel te nemen aan aanbestedingen en deze ook te winnen?

In de Aanbestedingswet zijn diverse maatregelen opgenomen, die het voor het mkb gemakkelijker maken:

  • Er morgen geen onredelijke eisen meer worden gesteld aan een ondernemer. In de wet wordt een zogenaamde ´proportionaliteitsgids´ opgenomen waarin staat wat redelijke eisen kunnen zijn.
  • Er mogen geen omzeteisen meer worden gesteld. Aanbestedende diensten mogen hiervan alleen gemotiveerd afwijken. Afwijken is slechts toegestaan met een omzeteis tot maximaal 300 procent van de opdrachtwaarde.
  • De lasten worden met het wetsvoorstel verlaagd, waardoor er minder papierwinkel is.

Vragen uit de schoonmaakpraktijk

Nico Koch, beleidssecretaris schoonmaakwerkgeversorganisatie OSB

Nico Koch (OSB)‘Hoe gaat de overheid ervoor zorgen dat het verbod op onnodig clusteren ook daadwerkelijk opgevolgd wordt?’

Aanbestedende diensten moeten natuurlijk de wet naleven. Als zij dit niet doen, dan kan de ondernemer naar de rechter toe gaan en vragen aan de rechter om naleving van de wet.

Omdat de stap naar de rechter moeilijk is voor mkb-bedrijven, wordt een commissie van aanbestedingsexperts in het leven groepen. Zij zorgen voor een laagdrempelige wijze van klachtenafhandeling. Op deze manier zullen klachten over het niet naleven van de wet, op een goede wijze afgehandeld worden.

Peter Rietbroek, van Rietbroek voor Schoonhouden – voor glas- en gevelonderhoud

‘Wat ik als mkb’er frustrerend vind is dat er intermediairs schijnen te zijn die het aanbestedingstraject van een opdrachtgever begeleiden en in dat proces hun klant – voor mij – onbegrijpelijke adviezen geven. Zo nam ik laatst deel aan een aanbestedingstraject voor glas- en gevelonderhoud. We hadden een goed voorstel gemaakt, en werden vierde. Daar is natuurlijk niets mis mee, maar de partij die het wel is geworden, is niet eens een glas- en gevelreiniger! Het is een schoonmaakbedrijf dat het glas- en gevelonderhoud vervolgens weer ergens anders moet inhuren. Dat is toch voor niemand de beste oplossing? Hoe zou dit met wetgeving voorkomen kunnen worden?’

Dit probleem is feitelijk niet met wetgeving op te lossen. Het gaat hier om de goede invulling van de regels. Aanbestedende diensten moeten de aanbestedingsregelgeving op een goede wijze toepassen en daar lijkt in dit geval geen sprake van te zijn.

Pianoo, het expertisecentrum aanbesteden van het Ministerie van Economische zaken, Landbouw & Innovatie, helpt aanbestedende diensten daarbij. Hierdoor hoeven aanbestedende diensten minder vaak een intermediair in te schakelen.

De aanbestedende dienst kan dit probleem overigens ook zelf oplossen door duidelijke referenties te vragen. In de wet is bepaald dat referenties per competentie moeten worden gevraagd. Daarnaast wordt in de Gids Proportionaliteit opgenomen dat slechts om één referentie per competentie mag worden gevraagd.

Erwin Wigbold, directeur Visschedijk Facilitair

Erwin Wigbold (Visschedijk Facilitair)‘De sterke punten van mkb-ondernemingen liggen op het gebied van klantgericht handelen vanuit een goede balans met haar medewerkers en de continuïteit van de onderneming. Deze historisch bewezen kernkwaliteit is zeer moeilijk meetbaar te maken in de gunningmodellen die binnen de aanbestedingen gebruikelijk zijn (een mkb-ondernemer heeft nu eenmaal geen tekstschrijver in dienst). Op welke wijze creëert de nieuwe aanbestedingswet eerlijke kansen voor MKB-ondernemers?

Zie het antwoord bij de vraag over welke maatregelen de wet bevat over toegang mkb.
Zoals in de vraag wordt aangegeven bieden mkb-bedrijven vaak een hogere kwaliteit. In het wetsvoorstel wordt bepaald dat gunnen op beste prijs-kwaliteitsverhouding de standaard is. Gunnen op laagste prijs is alleen toegestaan als dit door de aanbestedende dienst gemotiveerd wordt in de aanbestedingsstukken. Aangezien gunnen op kwaliteit de norm wordt, zullen mkb-bedrijven hier goed op in kunnen spelen.

www.pianoo.nl

Uit: Professioneel Schoonmaken 6, 2012

Reageren?