Wetenschap: Koper is nog geen goud

Professioneel Schoonmaken 3, 2011

In één handeling schoonmaken en desinfecteren, dat blijft een heilige graal in schoonmaakland. Telkens staan er mensen op die met een nieuwe steen des wijsheid schoonmaaklood in schoonmaakgoud willen veranderen. De laatste tijd vestigt men de hoop op zware metalen zoals koper en zilver.

De Schotse arts-microbioloog David Hamilton onderzocht het effect van het toevoegen van een kopergebaseerd bacteriedodend middel, CuBW50, aan ‘ultramicrovezels’. Hamilton maakt zich zorgen om het grote aantal ziekenhuisinfecties in Britse ziekenhuizen. Hij weet dat de ziekmakende bacteriën ook via oppervlakken worden overgedragen en dat de verspreiding van ziekenhuisbacteriën dus te beperken is door de oppervlakken schoner te maken.

Microvezel

Schoonmaken met gewone microvezels haalt wel bacteriën weg, maar bij lange na niet voldoende om over desinfectie te spreken. Dat zou beter kunnen gaan door een desinfectans toe te voegen aan de doek. Maar de werking van microvezels gaat hard achteruit met gewone desinfectantia zoals ‘chloor’ en quats. CuWB50 heeft deze bezwaren niet, en Hamilton toog daarom vrolijk aan het testen.

Koper

En inderdaad, het koper doet wat. Een gewone schoonmaak met ultramicrovezel verwijdert ongeveer een derde van de bacterie. Dat verdubbelt ongeveer met gebruik van het koper. Koper dat achterblijft op de oppervlakken heeft ook nog een marginaal effect – tot de volgende schoonmaak. De verschillen zijn rekenkundig gezien significant: de resultaten van meer dan 400 metingen op dertien plekken in het ziekenhuis gedurende zeven weken laten steeds vergelijkbare effecten zien.

Desinfectie

Maar is het effect van dit keurige onderzoek ook betekenisvol? Nauwelijks. Voor desinfectie mag er volgens Nederlandse regels maar één op de honderdduizend bacteriën zo’n test overleven en daarvan is bij lange na geen sprake. De effecten zijn wiskundig betekenisvol, maar in de praktijk nauwelijks zinvol.

In Nederland is CuWB50 naar mijn beste weten niet toegestaan. Maar zelfs als dat al het geval zou zijn, dan nog lijkt me deze toepassing onwenselijk. Koper is toxisch voor mens en milieu. Het is bovendien een steeds schaarser materiaal dat onder je ogen wordt gejat om te gebruiken in toepassingen als micro-elektronica waar het wel zeer effectief is en geen alternatieven voorhanden zijn. En waar het effectief uit terug te winnen is, wat je van waswater niet kunt zeggen. Het is niet alles koper wat er blinkt.

Anton Duisterwinkel
Wetenschapsjournalist, Delft

Reageren?