Banen-lopen levert bij vlakmoppen minste fysieke belasting

Achtjesbeweging meest ongunstig

Sterke buiging van gewrichten of het uitoefenen van veel kracht worden beschouwd als schadelijke belasting van het lichaam. De combinatie van beide – uitoefening van veel kracht met gebogen gewrichten – wordt beschouwd als extra belastend. Met die informatie in het achterhoofd liet VSR onderzoek uitvoeren naar de minst belastende manier van vlakmoppen.

Vlakmoppen

In de dagelijkse schoonmaakpraktijk is vlakmoppen een veel toegepaste manier om vloeren te reinigen. Bij vlakmoppen wordt de vloer afgenomen met behulp van een uitgewrongen vlakmop, waardoor losliggend vuil en licht aangehechte verontreinigingen weggenomen worden. In de dagelijkse praktijk worden bij het moppen verschillende bewegingstechnieken toegepast.

In dit onderzoek is de fysieke belasting van vijf manieren van vlakmoppen met elkaar vergeleken. De onderzoeksvraag was: Welke van de manieren van vlakmoppen gaat uiteindelijk gepaard met de minste fysieke belasting?

De vijf manieren van vlakmoppen zijn:

  • banen-lopen; de achtjesbeweging;
  • een stofzuigbeweging waarbij de beweging wordt gemaakt door de armen (de normale praktijk);
  • een stofzuigbeweging waarbij de beweging wordt gemaakt door een wiegende beweging van het bovenlichaam en zijwaarts wordt gelopen,
  • en een stofzuigbeweging waarbij de beweging wordt gemaakt door een wiegende beweging van het bovenlichaam en achterwaarts wordt gelopen.

De mop en de vloer

Bij het onderzoek is een mophouder met een microvezelvlakmop (breedte 40 centimeter) gebruikt. De mophouder heeft een in lengte verstelbare steel met een ‘knop’. Voorafgaand aan het vlakmoppen is door de expertschoonmaker de lengte van de steel afgesteld. Hierbij diende de bovenkant van de steel uit te komen op een hoogte tussen de oksel en de bovenkant van de schouder.

Het reinigend oppervlak van de microvezelvlakmop heeft een ‘badstofstructuur’ en bestaat uit 50 procent microvezel en 50 procent polyamide. De microvezelvlakmop is, op basis van resultaten van eerder uitgevoerd VSR-onderzoek naar het optimale vochtgehalte van de mop, bij proeven bevochtigd met 160 procent water. De proeven zijn uitgevoerd in een bewegingsregistratiezaal.

Marmoleumvloer

In de zaal ligt een licht gebruikte en in goede staat verkerende industrieel marmoleumvloer. Voorafgaand aan de feitelijke proeven is de vloer twee maal opgewreven. Bij aanvang van elke proef was de vloer steeds vrij van stof en vuil.

Een expertschoonmaker heeft met elke manier van vlakmoppen een oppervlakte van 5 meter (breedte) bij 10 meter (lengte) gevlakmopt in een tempo zoals hij gewend is te doen. Tijdens het vlakmoppen wordt bij alle methoden de rechterhand beneden aan de steel van de vlakmophouder gehouden.

Werkhoudingen met videocamera geregistreerd

De belasting van het lichaam tijdens het werken met de vlakmopmethoden is onderzocht door een analyse van de werkhoudingen tijdens het moppen en door een beoordeling van de manieren van vlakmoppen met vijf experts op het vakgebied.

De precieze uitvoering van de verschillende manieren van vlakmoppen is vooraf vastgelegd. De werkhoudingen bij het vlakmoppen zijn met een videocamera geregistreerd en vervolgens geanalyseerd: Task Recording and Analysis by Computer (TRAC). De metingen zijn uitgevoerd tijdens tien minuten vlakmoppen.

Fysieke belasting

De beoordeling van het vlakmoppen door de experts is uitgevoerd aan de hand van de video-opnames en vragenlijsten. Bij de beoordeling zijn de fysieke belasting, de belasting door repeterende werkhoudingen, ongemakkelijke bewegingen en energetisch vermoeiende handelingen apart onderzocht.

Omdat de twee onderzoekmethoden zich niet op precies dezelfde parameters van het vlakmoppen richten, moeten de resultaten van de beide methoden in samenhang worden beschouwd en zijn ze tot op zekere hoogte complementair.

De resultaten

De achtjesbeweging scoort het meest ongunstig voor de ongemakkelijke werkhoudingen, de repeterende bewegingen, de energetische belasting en de totale fysieke belasting. Daarom mag worden gesteld dat de achtjesbeweging gepaard gaat met de hoogste fysieke belasting.

De verschillen in fysieke belasting bij de drie varianten van de stofzuigbeweging zijn relatief klein en niet eenduidig; de verschillen zijn blijkbaar niet zo groot dat ze met de toegepaste onderzoeksmethode eenduidig aangetoond (kunnen) worden.

Banen-lopen gaat gepaard met minder fysieke belasting door ongemakkelijke werkhoudingen en repeterende bewegingen en minder energetische belasting dan de andere vlakmopmethoden. Het totaaloordeel van de experts is dat de totale fysieke belasting van banen-lopen lager is dan bij de andere vlakmopmethoden.

Banen-lopen minste fysieke belasting

Omdat daarnaast de met TRAC gemeten werkhoudingen niet tot een zware fysieke belasting lijken te leiden en geen duidelijke verschillen tussen de methoden aantoont, mag worden gesteld dat banen-lopen gepaard gaat met de minste fysieke belasting.

VSR wil de resultaten van dit onderzoek de komende tijd verder onder de aandacht van de schoonmaakmarkt brengen. Daarnaast gaat het onderzoeksbureau in overleg met OSB en met de RAS. Mogelijk worden de eindtermen van het RAS-examen op dit onderdeel aangepast.

Samengesteld uit Ergonomie van vlakmoppen. Een onderzoek uitgevoerd in opdracht van VSR door Prof. Dr. P.M.J. Terpstra en Dr. M.J.M. Hoozemans.

Uit: Professioneels Schoonmaken 4, 2013

De expertschoonmaker

Specialisme: schoonmaak; SVS-docent en examinator, schoonmaakadviseur, Geslacht: manlijk Leeftijd: 61 jaar Lengte: 1,84 meter Lichaamsgewicht: 85 kg

De expertbeoordelaars

  • Expertbeoordelaar 1: specialisme: schouderbelasting, hoogleraar aan de VU; faculteit der bewegingswetenschappen en aan de Technische Universiteit Delft
  • Expertbeoordelaar 2: specialisme: biomechanica, hoogleraar aan de VU; faculteit der bewegingswetenschappen
  • Expertbeoordelaar 3: onderzoeker Coronel Instituut voor Arbeid en Gezondheid, AMC UvA en Arbouw
  • Expertbeoordelaar 4: register ergonoom, Arbo Unie Expertbeoordelaar 5: onderzoeker Coronel Instituut voor Arbeid en Gezondheid, AMC UvA

Bron:

Ergonomie van vlakmoppen – Ergonomische vergelijking van vijf manieren van vlakmoppen Onderzoekers: Prof. Dr. P.M.J. Terpstra*, Dr. M.J.M. Hoozemans** Onderzoeksorganisaties: *Consumer Technology Research, Wageningen; ** Faculteit der Bewegingswetenschappen, VU Amsterdam

Voor het onderzoek gebruikte literatuur:

  • Duisterwinkel, A., Terpstra, P. M. J., et al. Basisprincipes vuilverwijdering en stofbestrijding. Tilburg: Samson. 1996. 156 p.
  • Hagner, I. M., Hagner, M. Evaluation of two floor-mopping work methods by measuring of load. Ergonomics, v.32, n.4, p.401-408. 1989.
  • Søgaard, K., Laursen, B., et al. Dynamic loads on the upper extremities during two different floor cleaning methods. Clinical biomechanics, v.16, n.2001, p.866-879. 2001.
  • Terpstra, M. J., Engelbertink, A. M. B. Microvezelvlakmoppen; Invloed van het vochtgehalte op de functionaliteit. Vereniging Schoonmaak Research. Wageningen: oktober 2009, p.53. 2009. (080901)
  • VSR. Lesmateriaal schoonmaakmethoden; Module 6 Vlakmoppen microvezel. Vereniging Schoonmaak Research 2011.

 

Reageren?