Ontruimingen en grote schoonmaak particulieren

Jan Bakker (Alpha & Omega)

‘Ik heb anderhalf jaar geen bezoek gehad’, vertelt Jolanda (52). Zij verloor in augustus haar moeder, is slecht ter been en heeft astma. Twee jaar lang verwaarloosde ze haar huis. Onlangs verwijderde Alpha & Omega het opgestapelde vuil en afval, en leverde het vervuilde deel van de woning weer schoon op.

Zit u ook wel eens voor de tv, verbijsterd met uw hand voor uw mond wanneer een zwaar verwaarloosde woning wordt ontruimd en schoongemaakt? ‘Wat een bende!’, ‘Hoe kun je het zover laten komen?’ Herkent u deze uitspraken? De eerste zal je nooit uit de mond van Jan Bakker van Alpha & Omega facilitaire dienstverlening horen, en op de tweede heeft hij een antwoord. Meerdere zelfs, want iedere ontruiming, ieder mens, heeft zijn eigen verhaal.

In 1990 startte Jan Bakker Schoonmaakbedrijf Bakker. Later werd dit – na het overnemen van een failliete collega – Alpha & Omega facilitaire dienstverlening. Het bedrijf zit in Amersfoort en bedient Midden-Nederland. Anno 2011 heeft het bedrijf 36 medewerkers, plus een paar uitzendkrachten.

Verwaarloosde huizen

Peter Moens, officieel rayonmanager, en in de praktijk de rechterhand van Bakker, werkt er sinds 2005. In 2008 kwamen Bakker en Moens in aanraking met hun eerste ontruiming. Bakker: ‘Ik kende iemand van Stichting Present Amersfoort, een vrijwilligersorganisatie die hulp geeft aan mensen die om de één of andere reden in de knel zijn geraakt. Hun vrijwilligers helpen bij klussen in huis, maar komen soms in dusdanig verwaarloosde huizen dat er een professional bij moet komen. Of ik dat niet wilde doen. Ik ben toen gaan kijken bij de woning.’

Vuil halve meter hoog

‘Het vuil stond een halve meter hoog. De bewoner had soms wel werk en soms niet. Hij kreeg ter ondersteuning voedselpakketten, maar daar hield hij van over en dat stapelde hij op. Tot op de trap. Overal lagen potjes en etenswaar. Ook lag de woning vol kranten.

‘De woningcorporatie had het ontdekt toen de benedenbuurman toevallig lekkage had en ze bij de bovenbuurman gingen kijken wat er aan de hand kon zijn. Zij hebben toen de GGD ingeschakeld en wij zijn gekomen voor de opruim- en schoonmaakwerkzaamheden. Ons hart ging spreken, we zagen niet de rotzooi, maar de mens erachter. Ik heb gevraagd of deze man ook daarna geholpen zou worden. Dat vind ik belangrijk.’

Ontruiming

Sindsdien staat er gemiddeld wekelijks een ontruiming op de agenda. Interessante handel dus, maar verdienen doet Bakker er niet aan, hij heeft besloten deze dienstverlening tegen kostprijs aan te bieden: ‘De vervuiler betaalt dus vaak moet de bewoner zelf betalen. Ik hoef daar niet aan te verdienen. Het is onze invulling van maatschappelijk verantwoord ondernemen.

‘Ik heb een tijdje gedacht: Is dit alles? Wil ik dit? Ik ben schoonmaker, ik versta mijn vak, maar als ik had gestudeerd, had ik dit vak dan ook gekozen? Maar sinds we dit doen weet ik dat ik op mijn plek zit. Ik heb twee keer voldoening van mijn werk: ik baat mijn vak maximaal uit en de dank van de bewoner komt uit de tenen.’

Minder sociale controle

Bakker en Moens hebben ervaren dat mensen niet in een hokje zijn te plaatsen. Wel zijn er kenmerken in hun situatie. Volgens hen zijn het meestal mannen. ‘Vrouwen hebben ballen’, zegt Bakker. ‘Ze hebben meer doorzettingsvermogen.’

‘En het zijn altijd autochtone Nederlanders’, zegt Moens. ‘Mijn verklaring is dat zij individualistischer leven dan mensen uit veel andere culturen. Daardoor is er minder sociale controle.’

‘Elk mens heeft zijn eigen verhaal: verslaving, aandacht tekort. Als je de deur opendoet, dan voel je de schaamte. Je hoort ze nog net geen “help” roepen. Mensen te kunnen helpen, dat is heel prettig.’

Schoon opleveren

Bakker zal van zichzelf niet meer beweren dat het hem niet overkomt: ‘Laatst waren we nog bij een professor. Daar liepen we over de boeken en de tijdschriften. Iemand bij wie je het niet verwacht, dan vraag je je af: wat gebeurt er met mij, als mijn vrouw overlijdt, en ik ook nog het contact met mijn kinderen zou verliezen?’

Moens: ‘Als je sociale netwerk wegvalt, om welke reden dan ook, dan ga je in een hoekje zitten. We zien geen lijn in de karakters van mensen, wel in situaties. Het is vaak niet het gevolg van één incident maar een opeenstapeling van verlies, verslaving, pech.’
Overigens gaat het niet alleen om mensen bij wie het ergens ‘mis’ is gegaan. Soms is een familielid overleden en schakelt de familie Alpha & Omega in om het huis leeg te halen en schoon op te leveren.

Luguber

Het meest bijgebleven is de woning van een overleden alcoholist. Moens: ‘Op een donderdagmiddag ging de telefoon, met de vraag of we een woning wilden ontruimen van een man die daar negen dagen dood in bed had gelegen. De familie had ons ingeschakeld, die wilde het niet zelf doen. We twijfelden, maar hebben het gedaan.’

Bakker: ‘Het was heel luguber. Die man had een maagbloeding gehad en was op bed gestorven. De familie had wat waardevolle spullen uit huis gehaald. Letterlijk, want de fotoboeken lagen er nog wel. De man was alcoholist en had geen goed contact meer met zijn familie. Zijn dood was aan het licht gekomen omdat de slijterij de man al negen dagen niet had gezien. Dat is toch triest?

‘Met een gasmasker op hebben we alles ontruimd en schoongemaakt. Het meest lugubere vond ik dat we op donderdag een telefoontje kregen, en dat op dinsdag het huis leeg was en de man gecremeerd.’

Grof vuil

Moens: ‘Wat ik ook nog goed weet is een man die grof vuil verzamelde. We moesten door het raam naar binnen en stonden ingeklemd tussen het raamkozijn en het grof vuil. De man was er zelf bij en was agressief. Het was lastig om ons werk uit te voeren want hij liep steeds schreeuwend rond en wat wij naar buiten droegen, haalde hij aan de achterkant weer naar binnen.

‘Uiteindelijk hebben we de politie gebeld. De wijkagent kende de man blijkbaar. Hij kwam op de motor aanrijden, stapte af en zei: “Joop, zie je dit lint?” Hij pakte rood-wit lint en spande het tussen de deur en wat bomen. “Daar mag je niet langs”. En hij stapte weer op zijn motor. Joop bleef met zijn buik tegen het lint doorschreeuwen, en wij konden door.
‘Hoe triest zulke situaties ook zijn, we moeten er soms ook om lachen. Een kwestie van stoom afblazen.’

Grote schoonmaak bij Jolanda

Na de grote schoonmaakPS mocht bij de grote schoonmaak zijn van het appartement van Jolanda (52). ‘Ik heb anderhalf jaar geen bezoek gehad’, vertelt zij. Jolanda verloor in augustus haar moeder, is slecht ter been en heeft astma. Twee jaar lang verwaarloosde ze haar huis. Onlangs verwijderde Alpha & Omega het opgestapelde vuil en afval en leverde het vervuilde deel van de woning weer schoon op.

‘Twee jaar geleden werd mijn moeder opgenomen. Ze had haar heup gebroken. Daarna ging het snel achteruit en na een paar maanden zat ze in een gesloten afdeling. Ik ging elke dag naar haar toe en zorgde voor haar. Hoe mijn huis er uitzag, interesseerde me niet meer. Of er nou één vuilniszak stond of tien.

Huishoudelijke hulp

‘Ik had wel huishoudelijke hulp via een zorginstantie, maar die hebben het op een gegeven moment af laten weten. Uiteindelijk kwam ik in contact kwam met de GGD en via hen weer met Peter (Moens, red., van Alpha & Omega). Nu mijn huis weer op orde is, krijg ik huishoudelijke hulp en hulp van een maatschappelijk werker. Ik ga het echt bijhouden.’ De opruim- en schoonmaakactie kost Jolanda 733 euro. Ze moet dat zelf betalen, maar Bakker en Moens treffen daarvoor een betalingsregeling.

Jolanda wilde meewerken aan een interview om anderen te waarschuwen: laat het niet zover komen. Schakel hulp in. ‘Sinds mijn moeder is overleden willen mijn oom en tante langskomen en samen met mij naar het graf. Ik wilde dat niet. Ze weten niet hoe ver ik het heb laten komen, maar nu kan het weer.’

Uit: Professioneel Schoonmaken 1-2, 2011

Fotografie: NFP Photography

Reageren?