Belastbaarheid in de schoonmaakbranche

Arbo West-directeur Raymond Gruijs over ‘belastbaarheidsmanagement’

Een arbodienst helpt werkgevers bij het opstellen en uitvoeren van een goed arbeidsomstandigheden- en verzuimbeleid. Arbo West (Wormerveer) is een gecertificeerde arbodienst. De schoonmaakbranche is een van de sectoren waarin de dienst is gespecialiseerd. Directeur Raymond Gruijs: ‘Wij vertrekken niet vanuit verzuim, maar vanuit de bedongen arbeid.’

Enkele jaren geleden introduceerde arbodienst Arbo West de term ‘belastbaarheidsmanagement’. Daarmee managet de dienst naar eigen zeggen de arbeidsovereenkomst in al haar facetten. ‘We adviseren juist over mogelijkheden en niet alleen over beperkingen’, zegt directeur Raymond Gruijs. Hij begeleidt al tien jaar werkgevers en werknemers.

Bedongen arbeid

Gruijs: ‘De term belastbaarheidsmanagement komt voort uit het feit dat verzuimbegeleiding naar ons idee de lading niet dekt. Er zijn namelijk ook medewerkers die ergens last van hebben en begeleid moeten worden, maar wel gewoon werken.

‘De meeste arbodiensten constateren honderd procent verzuim en kijken van daaruit of iemand weer rustig kan beginnen. Dat is meestal nattevingerwerk. Wij vertrekken niet vanuit verzuim, maar vanuit de bedongen arbeid, zoals deze is vastgelegd in het contract. De taken en het aantal uren dat in die overeenkomst staat, representeren honderd procent.

‘Dan gaan we afvinken: Waar heeft iemand last van en is het uitvoeren van bepaalde handelingen voor de gezondheid een probleem? Of kunnen we iets verzinnen waardoor het anders kan? Een andere beweging, een hulpmiddel, een brace, handelingen doceren, et cetera. Zijn er handelingen die je van die honderd procent helemaal niet kunt doen? Op deze manier naar verzuim kijken moet leiden tot een andere manier van denken van de medewerker maar ook van de werkgever.’

Functieomschrijving

Gruijs illustreert: ‘Laatst was ik in gesprek met een werkgever en een werknemer. De medewerker werkte al elf jaar bij dat bedrijf en had nog nooit een functioneringsgesprek of beoordelingsgesprek gehad. Er was ontevredenheid ontstaan. Hij was zich gaan afvragen: Waarom ben ik hier ook al weer? We brengen de situatie dan terug tot een functieomschrijving, een taakomschrijving, de verantwoordelijkheden en bevoegdheden en het aantal uur in de week. Bij een conflict wordt dit vergeten en gaat het over gevoel, verwachtingen en aannames.’

In schoonmaak communicatie valkuil

Gruijs: ‘In de schoonmaakbranche gaat het zowel om fysieke klachten – rug, elleboog, schouders –, als om psychische – schulden, geldproblemen, maar ook problemen in de familie. Zo constateer ik relatief vaker dan in andere sectoren uithuwelijking. Kortom: sociaal maatschappelijke problematiek.’

Deze problematiek wordt nog eens beïnvloed door het karakter van een branche. ‘Schoonmaken is fysiek werk en de binding tussen de schoonmaakmedewerker en het schoonmaakbedrijf is er vaak niet.’ Zoals zo vaak staat of valt een goede relatie met communicatie.

Gruijs constateert dat communicatie in de schoonmaakbranche een valkuil is en om meerdere reden het risico loopt achter te blijven: ‘Mijn ervaring is dat direct-leidinggevenden de begeleiding van schoonmaakmedewerkers lastig vinden. Het komt vaak neer op het verdelen van taken. En door overnames en aanbestedingen is de binding van de medewerker met het schoonmaakbedrijf er niet. Er is geen contact. Objecten gaan over en weer. Medewerker en bedrijf kiezen dus niet echt voor elkaar. Dat is een essentieel punt. Mensen hebben bovendien vaak meerdere kleine banen.’

Taalbarrière

Ook taal en cultuur spelen volgens Gruijs een belangrijke rol: ‘Een taalbarrière werpt een extra drempel op voor beide partijen om een goed gesprek aan te gaan. Werknemers kunnen onzeker zijn omdat ze het gevoel hebben zich niet goed te kunnen uiten. Soms gaan zij vanuit hun cultuur anders om met ziekte: ze praten er niet over of dramatiseren juist.

Werkgevers hebben snel de neiging achterdochtig te worden en verlangen van ons controle. Maar wij geloven niet zo in controle. We werken met 450 bedrijven en zo’n 10.000 medewerkers en we doen hooguit 10 tot 15 keer per jaar een spoedcontrole. Het zou niet nodig moeten zijn. De werknemer is verplicht om tijdens werkuren bereikbaar te zijn dus kan de werkgever zelf contact houden. Is de werknemer niet bereikbaar dan kan de werkgever loon opschorten.

Veel interessanter dan controleren, is de vraag: Wat is er aan de hand? Uiteindelijk wil iedereen hetzelfde: aandacht en een luisterend oor. Iedereen is blij als hij geholpen wordt.’

Psychische klachten

Eén op de vier mensen heeft psychische klachten. De helft daarvan ervaart gebrek aan sociale steun, vooral alleenstaanden en alleenstaanden met kinderen. Die sociale steun is er op de werkvloer volgens Gruijs ook te weinig vanwege het gebrek aan binding tussen werknemer en werkgever:

‘Bij destabilisering zoals wij dat noemen – een echtscheiding of baanverlies – vormt dat een risico. Het probleem is dan vaak terug te brengen naar een groot deel stress, van bijvoorbeeld een echtscheiding, en een klein deel overbelasting. Wat moet er vervolgens gebeuren wil iemand die prestatie weer wel kunnen leveren?

‘Bij beïnvloedbare problemen, zoals blessures of pyschische klachten, willen we mensen zo snel mogelijk zien, liefst binnen één a twee dagen. We hebben altijd eerst contact met de werkgever. In tachtig procent van de gevallen wordt het verhaal van de werkgever door de werknemer bevestigd.’

Wat kan de schoonmaakmedewerker nog wel?

‘Vervolgens bieden we feitelijke hulp. Vaak gebeurt dat pas later in het traject of vindt er alleen controle plaats. Wij vragen een diagnose op, gaan na: Is er al iets van therapie en is het adequaat? Wat kan de medewerker nog wel? En we regelen daadwerkelijk hulp als dat nodig is zoals een psycholoog een fysiotherapeut.

‘Onze eerste vraag is altijd: Wat is er in uw situatie veranderd? Een verandering ligt vaak ten grondslag aan klachten. Hoe gaat iemand om met de veranderingen in het leven? Er is altijd een combinatie van factoren tussen de werk- en privésituatie.’

Eén ziektedag kost 200 euro

Een werknemer die een dag ziek is, kost zo’n 200 euro. Gruijs: ‘Het verzuim is landelijk zo’n 3,8 tot 4 procent; dat zal in de schoonmaak rond de 5 of 6 liggen. Volgens mij moet ieder bedrijf rond de 3 of 3,5 procent kunnen zitten. Iemand die ziek is, kost het bruto salaris + werkgeverslasten x aantal uren x twee of drie omdat anderen bezig zijn met het verzuim: de melding verwerken, geen productiviteit, vervanging zoeken.’

Er valt dus heel wat te winnen met het terugdringen van het ziekteverzuim. Gruijs raadt bovendien aan om ervoor te zorgen dat er in geval iemand ziek wordt altijd klusjes zijn die iemand wel kan uitvoeren: ‘We noemen dat vensterbank taken. Zo komt iemand niet thuis te zitten, van waaruit het steeds lastiger wordt om de draad weer op te pakken. Dit is in de schoonmaakbranche moeilijker te realiseren dan op kantoor, maar toch de moeite waard om over na te denken.’

Focus te veel op productie

Om mensen niet thuis te laten zitten heeft Arbo West een ‘huiskamer’ gecreëerd zodat de werknemer vanuit die plek begeleid kan worden, oefeningen kan doen en zelfs kan rusten. Gruijs: ‘Iemand moet niet thuis zijn, tenzij iemand natuurlijk 40 graden koorts heeft. Zo niet dan ben ik er een voorstander van dat iemand op het werk is. Helaas kan dat – zeker in de schoonmaak – niet altijd. Er is geen ander werk of je loopt op de werkvloer je collega’s juist voor de voeten.

‘In onze huiskamer leren wij mensen hoe zij hun tijd kunnen benutten. Een werkgever betaalt iemand die niet kan werken om thuis te zitten, ik vind dat hij dan ook kan zeggen dat een werknemer bij ons moet komen om de dag door te brengen en begeleid te worden naar werk. Ik merk dat werkgevers het nog lastig vinden om hun werknemers hiertoe aan te zetten.’

De focus in sectoren waarbij medewerkers op locatie werken, ligt volgens Gruijs te veel bij de productie. ‘Er liggen kansen om de objectleiders en rayonmanager beter op te leiden en voor te bereiden op hun rol als niet alleen taakverdeler, maar ook manager.’

Meer informatie over loondoorbetaling, de ziektewetuitkering en eigenrisicodragers, leest u op de website van het UWV.

Uit: Professioneel Schoonmaken 6, 2011

Reageren?