Reinigen van sanitair, een zure klus?

Er schijnen schoonmaakmedewerkers te zijn, die het advies krijgen helemaal geen chemie te gebruiken bij het reinigen van sanitair. Wat is eigenlijk het effect van periodieke reinigers, zoals ontkalkers en (zure) schuurmiddelen? En wat is het nut van desinfecteren? Hans Sinnige (Chemisch Adviesbureau Kievit) begeeft zich op het gladde ijs van sanitair reinigen.

Onder de titel ‘De waarheid is commercieel niet altijd interessant’, heb ik eerder in een vaktijdschrift bericht over een test die we hadden gedaan naar het waarheidsgehalte van desinfectieclaims voor bepaalde microvezeldoekjes. De uitkomst was, kort samengevat, dat er geen verschil aantoonbaar is tussen doeken met zilver of koperoxide en doeken zonder toevoeging.

Een interessante reactie daarop kwam uit Noorwegen. Iemand stuurde mij een mail met de volgende inhoud:

‘Vandaag ben ik op een introductietraining geweest van een groot schoonmaakbedrijf. Het was een training voor servicemedewerkers (schoonmakers) hier in Noorwegen, waar ik woon. Er werd onder andere gedemonstreerd hoe je het snelst een toilet kon reinigen.

Dit reinigen gebeurde met een microvezeldoekje dat was nat gemaakt met een beetje leidingwater. Op mijn verbaasde vraag of dit doekje bacteriën te lijf kon gaan, werd instemmend geantwoord. Ik vertrouw dat antwoord niet. Is het niet gewoon vreselijk smerig om wc’s op kantoren jaar in jaar uit enkel met een met water bevochtigd microvezeldoekje af te nemen? Zouden er niet eens wat bacterietestjes moeten worden gedaan op de wc’s die door dit schoonmaakbedrijf worden onderhouden?’

Sanitair niet gereinigd zoals zou moeten

Ik ga ervan uit dat de in de mail beschreven methode niet algemeen wordt gepropageerd bij de opleidingen. Helaas zie je in de praktijk toch heel vaak dat sanitair niet wordt gereinigd zoals het zou moeten.

Ik realiseer me dat ik me op glad ijs ga begeven als ik een artikel schrijf waarin ik aangeef waaraan een goed sanitairreinigingsmiddel moet voldoen. Het ijs wordt nog gladder als ik beweer dat de zo graag gehanteerde spraymethode een garantie is voor vies sanitair. Maar zeker voor hygiëne van sanitair geldt: Gemak gaat ten koste van kwaliteit. Met de titel van dit artikel wil ik aangeven dat in mijn optiek  zure producten voor het sanitair het meest effectief zijn.

Schimmels en micro-organismen

Sanitair is in het dagelijkse leven erg aanwezig. Iedereen heeft thuis een bad- en toiletruimte. En dan zijn er ook nog de openbare sanitaire ruimtes op de werkplek, in hotels, restaurants, op scholen, bij tankstations, in de gezondheidszorg, et cetera. Daarvoor gelden, althans voor wat betreft de reinigingsfrequentie, beslist andere normen dan voor thuis.

Wat is er nu zo speciaal aan sanitair dat er aparte reinigers voor ontwikkeld moesten worden? In ieder geval heeft al het sanitair gemeen dat het vaak natte, warme ruimtes zijn waar het gevaar van groei van schimmels en micro-organismen groter is dan in een droog interieur.

Kalkaanslag

Bij frequent gebruikt van sanitair is geur vaak een probleem. Dit los je in ieder geval niet op door over de rand van het toilet een geurblok te hangen. Een ander probleem in natte ruimtes is kalkaanslag. Vettige vervuiling, zoals in keukens, komt in het sanitair niet voor. Dus zware ontvetters heb je niet nodig.

Wat we in sanitaire ruimtes wel nodig hebben is:

– relatief milde dagelijkse reinigers, voor geurbestrijding zijn daar soms micro-organismen in verwerkt;
– periodieke reinigers zoals ontkalkers en schuurmiddelen;
– eventueel desinfectiemiddelen. Al zijn deze in principe overbodig, behalve misschien op sommige afdelingen in de gezondheidszorg. Desinfectiemiddelen worden bij het reinigen van sanitair vaak ingezet als een alternatief voor onvoldoende dagelijkse reiniging;
– tamelijk nieuw binnen het reinigen van sanitair zijn de producten waarvan wordt gesuggereerd dat die iets van doen hebben met nanotechnologie. De claim is dat ze een vuil afstotende nanolaag aanbrengen. Misschien een leuk onderwerp om een andere keer op terug te komen. Het zijn in ieder geval geen reinigers maar meer coatings.

Dagelijkse reiniger

Het klassieke voorbeeld van een succesvolle dagelijkse reiniger was de oude Sinkal 100 van Otarès. Het was qua oppervlakte-actieve stoffen weinig revolutionair maar de kracht zat hem in het feit dat er 14 procent EDTA in zat waardoor het een goed kalkoplossend vermogen had.

De geur, of je die nu wel of niet lekker vond, overdekte de onaangename toiletgeuren en bleef een eeuwigheid hangen. Daarmee suggererend dat er goed gepoetst was
14 procent EDTA in een reiniger is momenteel politiek niet meer te verkopen. Het kalkoplossend vermogen moet nu dus op een andere manier worden verkregen. Aangezien zuren over het algemeen kalkoplossend zijn, kom ik tot mijn stelling: ‘Dagelijkse sanitairreinigers moeten bij voorkeur een pH hebben van hooguit 2,5 – 3,5.’

Micro-organismen als geurkiller

Het parfum in een sanitairreiniger moet fris zijn en long lasting. Soms kun je iets doen aan onaangename geuren door gebruik te maken van een dagelijkse reiniger waaraan micro-organismen als geurkiller zijn toegevoegd. Maar deze producten hebben hun beperking 1.

Reinigers met micro-organismen moeten niet worden gebruikt in de buurt van mensen met een verzwakt afweersysteem; in de gezondheidszorg in de breedste zin van het woord dus. Ze moeten ook niet worden gebruikt in de buurt van de voedselketen en ze moeten niet worden gesprayd. Mijn simpele stelling is dat reinigers met micro-organismen niet moeten worden ingezet op een niveau hoger dan de toiletpot.

De periodieke reinigers

Zelfs als je gebruikmaakt van zuur ingestelde dagelijkse reinigers kan het gebeuren dat er toch kalk of kalkzeepaanslag ontstaat op bepaalde plaatsen in het sanitair. Dan zal periodiek met een sterker middel moeten worden gewerkt. Te denken valt aan zure ontkalkers of aan schuurmiddelen.

Als dan toch moet worden ontkalkt, doe het dan efficiënt en niet met zogenaamde milieu-ontziende producten op basis van zwakke organische zuren. Die ontzien het milieu nauwelijks maar ze zijn wel tamelijk inefficient tegen kalkaanslag.

Zuur schuurmiddel

Als er met alle geweld een schuurmiddel in de strijd moet worden gegooid, neem ook dan een zure variant. Het is niet mijn gewoonte om reclame te maken voor bepaalde middelen maar hier maak ik een uitzondering omdat er maar weinig zure schuurmiddelen in de handel zijn: Polacid van Alpheios/Wetrok bevat onder andere melkzuur en als schuurcomponent is gekozen voor aluminiumoxide. Een mogelijk alternatief zou Stahlfix kunnen zijn maar dat zie je eigenlijk alleen maar op de consumentenmarkt.

Desinfectiemiddelen

Desinfectiemiddelen vallen voor wat betreft het sanitair in feite ook onder het begrip periodieke reinigers. Er zijn twee redenen waarom je gebruik zou willen maken van een desinfectiemiddel voor het sanitair: ten eerste om schimmel te verwijderen en ten tweede omdat door onvoldoende dagelijkse reiniging de bacteriën welig tieren.

Schimmel geeft aan dat de ruimte onvoldoende wordt geventileerd. Beter dan schimmel met chloor (al dan niet als desinfectiemiddel toegelaten) of met een ander desinfectiemiddel te bestrijden, is de oorzaak wegnemen en voldoende te ventileren. En ook de moeilijk bereikbare hoeken goed te drogen.

Mijn mening over nut en noodzaak van desinfectie wordt exact verwoord door een stukje tekst dat ik heb gekopieerd uit de Wip (Werkgroep Infectie Preventie)-richtlijn ‘Reiniging, desinfectie en sterilisatie in verpleeghuis en woonzorgcentrum’:

‘Onder desinfectie wordt verstaan de irreversibele inactivering en/of reductie
van micro-organismen (vegetatieve bacteriën en/of fungi en/of virussen en/of bacteriesporen) op levenloze oppervlakken, alsmede op intacte huid en slijmvliezen, tot een aanvaardbaar geacht niveau.
Desinfectie met chloor 1000 ppm (parts per million) of alcohol (70 procent) van materialen, apparaten en verpleegartikelen, is alleen noodzakelijk als er zichtbaar bloed (of bloedbijmenging) op aanwezig is. Grondige reiniging met water en een schoonmaakmiddel dient aan desinfectie vooraf te gaan. Deze procedure dient direct of zo spoedig mogelijk na het morsen te worden uitgevoerd. Wanneer er geen sprake is van bloed of bloedbijmenging kan met reiniging alleen worden volstaan.’

Mijn advies is dan ook om onder normale omstandigheden in het sanitair geen desinfectiemiddelen te gebruiken. Als het in de gezondheidszorg niet nodig is, dan is het zeker niet nodig in een omgeving met gezonde mensen.

Schoonmaakmethode

Sanitaire ruimtes zijn over het algemeen vrij eenvoudig te reinigen omdat de vervuiling nogal overzichtelijk is en de ruimtes vaak betegeld zijn, waardoor vuil niet echt hecht. Ook hier kan ik eigenlijk geen beter advies bedenken dan die welke in de Wip-richtlijn staat met de opmerking dat ik geen alkalische maar een zure dagelijkse reiniger adviseer:

‘Sanitair is te onderscheiden in “schoon” sanitair, zoals wastafels en tegels, en “vuil” sanitair, zoals de binnenzijde van de toiletpot, de toiletbril, de ruimte achter het toilet en de lage tegels naast de toiletpot. Voor schoon en vuil sanitair worden aparte emmers en aparte (disposable) doeken gebruikt. Voor de dagelijkse reiniging van schoon en vuil sanitair wordt een
alkalisch reinigingsmiddel geadviseerd. Werk altijd van schoon naar vuil, respectievelijk van boven naar benden.’

Mijn zeer persoonlijke mening luidt samengevat:

– dagelijkse reiniging van sanitaire ruimtes doe je met een milde reiniger voor harde oppervlakken. Bij voorkeur een product met pH 2,5- 3,5;
– micro-organismen als geurverdelgers en ‘opruim-troepen’ voor organisch vuil op moeilijk bereikbare of poreuze oppervlakken, zoals voegen, zijn nuttig, maar hun inzetgebied is beperkt tot de hoogte van de toiletpot;
– periodieke reinigers, als ze echt nodig zijn, moeten met zorg worden gekozen;
desinfectiemiddelen zijn in een gezonde omgeving niet nodig. Als ze al worden gebruikt is het als compensatie voor inefficiënt dagelijks reinigen. Dit geldt ook voor de zogenaamde geurblokken;
– een schoonmaker die als enig gereedschap een sprayflacon en een doek gebruikt, is geen schoonmaker maar een symptoombestrijder.

Daarbij moet wel worden opgemerkt dat de uitvoerende vakman/vrouw best wel goed wil poetsen, maar er gewoon de tijd niet voor krijgt (zie de tekst van de mail aan het begin van dit artikel). Ideaal zou zijn als men tijd en geld had om het volgende advies, uit de gezondheidszorg, uit te voeren: Openbare sanitaire ruimten worden 7 dagen per week, 2 maal per dag, gereinigd.

Uit: Professioneel Schoonmaken 5, 2011
Door: Hans Sinnige, Chemisch Adviesbureau Kievit

Reacties

Één reactie op “Reinigen van sanitair, een zure klus?”

  1. Hans Dortangs4 april 2012 om 12:57

    Klopt als een bus prima artikel !!
    Als de grote jongens dit niet alleen voor kennisgeving aannemen maar er ook iets mee doen zijn we een stuk in de richting.
    Wat ik jammer vindt is dat de meeste advies bureau’s wel kijken naar wat er niet deugd bij de schoonmaker/ster maar niet naar wat er gecalculeerd (haalbaar) is.
    Kwaliteit en prijs staan totaal niet in verhouding.
    m.vr.gr.
    Hans Dortangs
    Licom Schoon

Reageren?