Alcohol op het werk, kun je dat maken?

Een werknemer grijpt naar de fles: is ontslaan toegestaan? Heel vaak krijg ik als advocaat arbeidsrecht die vraag voorgelegd. Het antwoord op die vraag is dat dit ‘afhangt van de omstandigheden van het geval’. Daar schiet u niet veel mee op. Een aantal handreikingen: Volgens de wet mag de werkgever de werknemer die zich ‘ondanks waarschuwing overgeeft aan dronkenschap of liederlijk gedrag’ ontslaan. Is het altijd zo simpel? Helaas, voor u als werkgever heel vaak niet, reden waarom er talloze gerechtelijke uitspraken zijn die gaan over de vraag wanneer ‘alcohol en werk’ reden is voor ontslag (al dan niet op staande voet).

Daarbij is vaak van belang wat voor werk iemand doet. Het moge duidelijk zijn dat ontslag van een aangeschoten chauffeur makkelijker is dan wanneer uw boekhouder naar de fles grijpt. Tenslotte zijn, net als in alle ontslagzaken, de omstandigheden van het ‘geval’ van belang; hoe is de gezinssituatie van de medewerker, hoe lang is hij in dienst? Is hij al eens gewaarschuwd?

Het Gerechtshof Den Haag heeft op 17 december 2013 bepaald dat het ontslag op staande voet van een werknemer, in dit geval werkzaam in de scheepsbouw, die onder invloed was op het werk, niet terecht was. Op de betreffende werf hing de tekst van het alcohol- en drugsbeleid, zichtbaar voor eenieder, naast het koffieapparaat:

Personnel and any other persons working directly or indirectly for (X) are strictly prohibited to be under the influence of alcohol or drugs when conducting any business on behalf of the company, performing work or travelling to and from the workplace. Personnel who violate this policy will be immediately removed from the worksite and may be subject to disciplinary action. Employees found selling or distributing alcohol or drugs on company premises will be dismissed.

Een werknemer van dit bedrijf, die op het werk naar drank rook, deed op verzoek van de werkgever een blaastest. Deze was positief en ontslag op staande voet volgde. Overschrijding van een duidelijke norm en dus een terecht gegeven ontslag zou u wellicht denken. Het Hof oordeelde uiteindelijk echter van niet, omdat bleek ‘dat het vaste beleid van de werkgever bij alcoholgebruik niet betstond uit ontslag op staande voet’. Bovendien  on niet bewezen worden dat er sprake was van alcoholgebruik óp het werk. Is er alcohol in het spel, dan gaat het vaak niet alleen om de vraag hoe helder de regels en sancties zijn: veel andere zaken die in de rechtspraak beslecht zijn laten zien dat (in de genoemde zaak speelde dat kennelijk niet) van groot belang is of sprake is van verslaving of niet. Alcoholverslaving geldt als ziekte, en een arbeidsongeschikte werknemer (doorgaans is dan ook sprake van frequent en/of langdurig verzuim) mag in beginsel immers niet worden ontslagen en heeft recht op doorbetaling van ten minste 70 procent van zijn loon.

Doorgaans zal ontslag dán pas aan de orde kunnen zijn, wanneer de werknemer de kans heeft gehad zich te laten behandelen en terugvalt, terwijl daardoor voor de bedrijfsvoering voor werkgever grote problemen ontstaan. En zelfs dán is arbeidsrechtelijk nog geen sprake van een ABC’tje. In dat geval is ook de kwaliteit van de begeleiding door de werkgever (en de door hem ingeschakelde bedrijfsarts) van belang; is wel alles gedaan, om werknemer te helpen? Kortom; appeltje-eitjezaken betreft dit eigenlijk nooit; laat u dus altijd goed adviseren voordat u als werkgever stappen zet.

Carolien Brederije is partner bij Valegis Advocaten Den Haag. Zij adviseert ondernemers uit binnen- en buitenland op het gebied van arbeidsrecht. Zie www.valegis.com en Twitter: @valegislawyers (088 319 60 00).

Reageren?